जागतिक स्तरावर उद्भवलेल्या परिस्थितीमुळे भारतातील एलपीजी वितरण व्यवस्थेत महत्त्वपूर्ण बदल करण्यात आले आहेत. पश्चिम आशियातील वाढत्या तणावामुळे तेल आणि वायूच्या पुरवठ्यावर मोठा परिणाम झाला असून, या पार्श्वभूमीवर सरकारने ग्राहकांसाठी कठोर नियम लागू केले आहेत. येत्या 1 मे 2026 पासून हे नवे नियम अंमलात येणार आहेत. ओटीपीशिवाय सिलेंडर वितरण होणार नाही, तसेच बुकिंग कालावधीतही मोठी वाढ करण्यात आली आहे. अनुदानित सिलेंडरचा गैरवापर रोखण्यासाठी सरकारने हे पाऊल उचलले आहे.
1 मेपासून ओटीपी अनिवार्य
सरकारने एलपीजी वितरण प्रणाली अधिक पारदर्शी आणि सुरक्षित करण्यासाठी नवा नियम लागू केला आहे. येत्या 1 मेपासून प्रत्येक सिलेंडर वितरणावेळी ओटीपी अनिवार्य असेल. ग्राहकांना त्यांच्या नोंदणीकृत मोबाइल क्रमांकावर ओटीपी प्राप्त होईल, जो डिलिव्हरी एजंटला सांगावा लागेल. त्यानंतरच सिलेंडरचे वितरण शक्य होईल.
या प्रणालीमुळे अनुदानित सिलेंडर योग्य लाभार्थ्यांपर्यंत पोहोचतील आणि काळाबाजार किंवा गैरवापरास आळा बसेल, असा सरकारचा विश्वास आहे.
बुकिंग कालावधीत मोठी वाढ
सरकारने एलपीजी सिलेंडर बुकिंगच्या नियमांमध्येही महत्त्वाचा सुधारणा केला आहे.
शहरी भागांसाठी नियम
पूर्वी शहरी क्षेत्रात दोन बुकिंगमधील किमान अंतर 21 दिवस होते, ते आता वाढवून 25 दिवस करण्यात आले आहे. याचा अर्थ, शहरातील ग्राहकांना आता एक सिलेंडर मिळाल्यानंतर पुढील सिलेंडरसाठी 25 दिवस प्रतीक्षा करावी लागेल.
ग्रामीण भागांसाठी नियम
ग्रामीण भागांमध्ये हा कालावधी अधिक ठेवण्यात आला आहे. आता ग्रामीण ग्राहकांसाठी दोन बुकिंगमधील अंतर 45 दिवसांपर्यंत असू शकते. यामुळे ग्राहकांना आपल्या गरजेनुसार रिफिलचे नियोजन अधिक काळजीपूर्वक करावे लागेल.
पुरवठा साखळीचे उत्तम व्यवस्थापन करणे आणि अनावश्यक वारंवार बुकिंग टाळणे, हा या बदलामागील मुख्य उद्देश आहे.
प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेसाठी ई-केवायसी अनिवार्य
प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेच्या लाभार्थ्यांसाठी आधार-आधारित ई-केवायसी प्रक्रिया अनिवार्य करण्यात आली आहे. हा नियम केवळ अशा ग्राहकांसाठी आहे ज्यांनी अद्याप ही प्रक्रिया पूर्ण केलेली नाही.
ज्या ग्राहकांनी यापूर्वीच ई-केवायसी केली आहे, त्यांना पुन्हा या प्रक्रियेतून जाण्याची आवश्यकता नाही. मात्र, योजनेअंतर्गत प्रत्येक आर्थिक वर्षात एकदा ही प्रक्रिया पूर्ण करणे बंधनकारक असणार आहे. यामुळे अनुदानाचा फायदा केवळ पात्र ग्राहकांपर्यंत पोहोचेल आणि फसवणुकीला आळा बसण्यास मदत होईल.
हे पण वाचा
गुप्त धनाच्या लालसेचा खेळ, खड्ड्यामुळे गावात भीतीचे वातावरण .. वाचा सविस्तर
मराठी सक्तीच्या निर्णयावरून घुमजाव?
सिलिंडरच्या दरात वाढ
अलीकडच्या काळात सरकारने एलपीजी सिलिंडरच्या दरात लक्षणीय वाढ केली आहे. देशभरात घरगुती सिलिंडरच्या दरात 60 रुपयांची वाढ झाली असून, व्यावसायिक सिलिंडरच्या दरातही अल्पावधीत अनेक वेळा वाढ झाली आहे.
इंडियन ऑइल, बीपीसीएल आणि एचपीसीएल या सार्वजनिक क्षेत्रातील तेल कंपन्या सध्या पुरवठा आणि खर्चाचा आढावा घेत आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, येत्या 1 मे पासून पुन्हा एकदा दरवाढ होऊ शकते. जागतिक बाजारातील कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती आणि पुरवठा साखळीतील अडचणी यामुळे ही शक्यता अधिक बळकट झाली आहे.
