अमेरिका आणि इराण यांच्यातील सशस्त्र संघर्षाला तात्पुरता विराम मिळाला आहे. दोन्ही देशांनी दोन आठवड्यांच्या सशर्त शस्त्रसंधीला सहमती दर्शविली आहे. हा निर्णय अशा वेळी आला आहे, जेव्हा अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणवर मोठ्या हल्ल्याचा इशारा दिला होता. मात्र, चीन आणि पाकिस्तानच्या मध्यस्थीमुळे युद्धविराम घडवून आणता आले.
ट्रम्प यांचा इशारा आणि अचानक बदललेला निर्णय
भारतीय वेळेनुसार आज पहाटे पाच वाजल्यानंतर ट्रम्प यांनी इराणच्या वीज प्रकल्पांवर हल्ला करण्याची तयारी दर्शविली होती. त्यांनी इराणला ‘उद्ध्वस्त’ करण्याचे संकेत दिले होते. मात्र, दिलेल्या अल्टिमेटमच्या आतच अमेरिकेने युद्धविरामाची घोषणा केली. ट्रम्प यांनी सोशल मीडियावर पोस्ट करत सांगितले की, पाकिस्तानचे पंतप्रधान शाहबाज शरीफ आणि फील्ड मार्शल आसिम मुनीर यांच्या विनंतीनुसार हा निर्णय घेण्यात आला.
पाकिस्तान-चीनची मध्यस्थी कशी झाली?
इराण आणि अमेरिका यांच्यातील थेट संवाद नसताना, पाकिस्तानने मध्यस्थीची भूमिका बजावली. इराणने पाकिस्तानमार्फत अमेरिकेकडे 10 सूत्री प्रस्ताव पाठविला. हा प्रस्ताव अमेरिकेने वाटाघाटीसाठी स्वीकारला आहे. तसेच चीननेहि या प्रक्रियेत पाठिंबा दिल्याचे सांगितले जाते.
पुढील वाटाघाटी इस्लामाबादमध्ये
आता दोन आठवड्यांच्या युद्धविरामानंतर, 10 एप्रिल 2026 रोजी पाकिस्तानच्या राजधानी इस्लामाबादमध्ये अमेरिका आणि इराण यांच्यात थेट चर्चा होणार आहे. पाकिस्तानचे पंतप्रधान शाहबाज शरीफ यांनी दोन्ही देशांच्या शिष्टमंडळांना इस्लामाबादमध्ये भेटण्याचे निमंत्रण दिले आहे.
इराणने अमेरिकेसमोर ठेवलेल्या 10 प्रमुख अटी
इराणने युद्धविराम आणि कायमस्वरूपी शांतता करारासाठी खालील अटी मांडल्या आहेत:
– अहिंसेची बांधीलकी
– होर्मुज सामुद्रधुनीवर इराणचे नियंत्रण कायम राहणे
– युरेनियम संवर्धनाची परवानगी
– सर्व प्राथमिक आणि दुय्यम निर्बंध त्वरित हटविणे
– संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेचे इराणविरोधी ठराव रद्द करणे
– आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा संस्थेचे ठराव थांबविणे
– इराणला युद्धाच्या नुकसानीची भरपाई देणे
– पश्चिम आशियातून अमेरिकेच्या सैन्याला माघार घेणे
– लेबनॉनमधील हिझबुल्लाहविरुद्धचे युद्ध थांबविणे
– सर्व संघर्षांवर व्यापक युद्धविराम
शाहबाज शरीफ यांनी काय म्हटले?
पाकिस्तानचे पंतप्रधान शाहबाज शरीफ यांनी ट्विटरवर पोस्ट करत म्हटले की, “इराण आणि अमेरिका तसेच त्यांच्या सहयोगी देशांनी लेबनॉनसह सर्व ठिकाणी तातडीने युद्धविराम करण्यास सहमती दर्शविली आहे. हा युद्धविराम त्वरित अंमलात येईल. या शहाणपणाच्या निर्णयाचे मी स्वागत करतो.”
ट्रम्प यांचे म्हणणे काय आहे?
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी स्पष्ट केले की, “मी दोन आठवड्यांसाठी इराणवरील हल्ले थांबविण्यास सहमत आहे. अमेरिकेने आधीच सर्व लष्करी उद्दिष्टे पूर्ण केली आहेत. इराणने होर्मुज सामुद्रधुनी सुरक्षितपणे उघडण्यास सहमती दर्शविली आहे. आम्ही दीर्घकालीन शांततेसाठी ठोस कराराच्या जवळ आहोत.”
सध्या अमेरिका-इराण युद्धविराम अंमलात आला असून दोन आठवड्यांच्या या कालावधीत कायमस्वरूपी करारासाठी प्रयत्न केले जातील. इस्लामाबादमधील वाटाघाटींकडे जगाचे लक्ष लागले आहे. तणाव कमी झाला असला तरी, दोन्ही देशांमधील विश्वासाची पोकळी आणि अटींवरून अद्याप मतभेद कायम आहेत. युद्धविरामाचे पालन होते की नाही, हे पुढील काही दिवसांत स्पष्ट होईल.
