कोहिनूर हिऱ्याची घरवापसी?

भारताचा ऐतिहासिक ठेवा असलेला ‘कोहिनूर’ हिरा आजही लंडनच्या राणीच्या मुकुटात चमकतो आहे. या हिऱ्याच्या परतीच्या मार्गातील अडथळे आणि त्यावरून होणारे वाद थांबलेले नाहीत. मात्र, आता या वादाला नवी कलाटणी मिळाली आहे. न्यूयॉर्कच्या नव्या महापौरांनी ब्रिटिश राजा चार्ल्स तृतीय यांना थेट कोहिनूर परत करण्याची विनंती करण्याचे मान्य केल्याने जगभरात चर्चांना उधाण आले आहे.

न्यूयॉर्कच्या महापौरांची भूमिका काय?

भारतीय वंशाचे जोहरान ममदानी हे अमेरिकेतील न्यूयॉर्क शहराचे ११२ वे महापौर म्हणून निवडून गेले आहेत. अलिकडेच ब्रिटनचे राजे चार्ल्स यांच्या अमेरिका दौऱ्यात ममदानी यांनी हा मुद्दा थेट उपस्थित केला. ९/११ च्या स्मरणार्थ कार्यक्रमादरम्यान राजेशाही भेटीत ममदानी यांनी नियमपूर्वक मर्यादा ओलांडत ‘कोहिनूर’ हिऱ्याचा विषय काढला.

ममदानी यांनी पत्रकारांशी बोलताना स्पष्ट केले की, “राजे चार्ल्स यांच्याशी स्वतंत्र संवादाची संधी मिळाली असता, मी त्यांना कोहिनूर भारताला परत करण्याची मागणी नक्कीच करेन.” त्यांच्या या भूमिकेमुळे भारतातील इतिहासप्रेमी आणि सांस्कृतिक कार्यकर्त्यांमध्ये उत्सुकता निर्माण झाली आहे.

कोहिनूर हिऱ्याची किंमत काय आहे?

कोहिनूर हा केवळ ऐतिहासिक नव्हे, तर आर्थिक दृष्ट्याही अमूल्य आहे. १०५.६ कॅरेटचा हा ‘माउंटन ऑफ लाइट’ म्हणूनही ओळखला जातो. या हिऱ्याची कोणतीही अधिकृत किंमत निश्चित झालेली नाही, कारण तो कधीही विक्रीसाठी आला नाही. मात्र, जागतिक दागिने तज्ज्ञ आणि बाजार अभ्यासकांनी दिलेले अंदाज चकित करणारे आहेत.

• अंदाजित किंमत: सुमारे १ अब्ज डॉलर (म्हणजे जवळपास ८,३०० कोटी रुपये)

• तुलना: ‘कलिनन’ हिऱ्याची किंमत ४०० दशलक्ष डॉलर तर ‘होम डायमंड’ हा ३५० दशलक्ष डॉलरचा आहे. कोहिनूर या दोघांपेक्षा दुप्पट किमतीचा मानला जातो.

शिवाय, लंडनच्या टॉवरमध्ये हा हिरा पाहण्यासाठी दरवर्षी लाखो पर्यटक येतात. या तिकिट विक्रीतून ब्रिटिश कोषागाराला कोट्यवधी पौंडचे उत्पन्न मिळते.

न्यूयॉर्कच्या मार्गाने घरवापसी शक्य का?

ममदानी यांचे समर्थन हे भारताच्या दृष्टीने एक मोठे राजनैतिक बळ ठरू शकते. कारण जागतिक स्तरावर अशा नेत्यांच्या मागणीमुळे ब्रिटनवर दबाव निर्माण होऊ शकतो. मात्र, हा मार्ग अजिबात सोपा नाही.

ब्रिटन सरकार आजही १८४९ च्या लाहोर कराराचा दाखला देते, ज्यानुसार शीख साम्राज्याने हा हिरा ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीकडे सोपवला होता. भारताच्या मागणीवर ब्रिटनचे म्हणणे आहे की हा करार बंधनकारक आहे. परंतु आता ममदानीसारखे जागतिक नेते या मुद्द्यावर बोलू लागल्याने ही लढाई केवळ कायदेशीर न राहता, अस्मितेची बनली आहे.

कोहिनूरचा इतिहास

जोहरान ममदानी यांनी राजा चार्ल्स यांच्यासमोर हा विषय मांडला असला तरी, कोहिनूरची घरवापसी ही सध्या केवळ शक्यतेच्या पातळीवर आहे. ब्रिटनचा कायदेशीर आणि राजेशाही अहंकार यामुळे हे धाडसी स्वप्न प्रत्यक्षात येण्यास वेळ लागू शकतो. मात्र, न्यूयॉर्कसारख्या जागतिक शक्तीकेंद्राच्या नेत्याने ही जबाबदारी उचलल्याने नवी आशा निर्माण झाली आहे. भारताला आपला वारसा परत मिळवण्यासाठी ही केवळ सुरुवात आहे का? हे पाहणे उत्सुकतेचे राहील.

हे पण वाचा 

निर्मळ पिंपरीत गर्भलिंग तपासणीवर पोलिसांचा छापा, डॉक्टरसह एजेंट ताब्यात..वाचा सविस्तर

बच्चू कडू यांचा शिवसेनेत प्रवेश, काय दिली पहिली प्रतिक्रिया…